“Je wil dat iedereen mee kan doen.”

Mantelzorgondersteuning op doktersrecept (via Welzijn op Recept), of het opzetten van een buurtcafé voor mensen met dementie en hun naasten. Zomaar twee projecten waarbij Saskia Grielen en Marleen Enter vanuit hun functie bij de gemeente Amsterdam betrokken zijn. Zij zijn medewerker beleidsrealisatie en hebben als aandachtsgebied mantelzorg en dementie. Een steeds groter wordende groep mensen met dementie vraagt om een andere aanpak: “Het draait de komende jaren vooral om de verbinding tussen zorg en welzijn.”

Als medewerker beleidsrealisatie zijn Saskia en Marleen er verantwoordelijk voor dat het gemaakte beleid van de gemeente wordt uitgevoerd door (zorg)partners in stadsdeel West. Zij bespreken de plannen met partijen die ondersteuning bieden op het gebied van mantelzorg en dementie. Het laatste jaar is dementie hoog op de agenda komen te staan in Amsterdam. Door de toenemende vergrijzing groeit deze groep en speelt dit onderwerp ook onder de bewoners met niet-westerse achtergrond.

Saskia Grielen

Langer thuis, meer zorg in de eigen omgeving
Er ligt een mooie taak om mantelzorgers de juiste steun te bieden en mensen met dementie te laten meedoen aan het leven in de buurt. Saskia: “Mensen blijven steeds langer thuis wonen, ook mensen waarbij dementie is vastgesteld. Gemiddeld zo’n 8 jaar na de diagnose. Ze komen niet of pas veel later in een verpleeghuis terecht. Dat betekent niet alleen een grotere belasting van de mantelzorger, maar ook dat de ondersteuning thuis of in de buurt geleverd moet worden. Daarnaast wil je dat mensen zo lang mogelijk mee kunnen doen in de maatschappij, dus ook de mensen met dementie. Het is belangrijk dat zij zich thuis voelen in de buurt en dat zij actief mee kunnen doen. Onderzoek heeft aangetoond dat de kwaliteit van leven enorm toeneemt als mensen actief bezig blijven. Mensen kunnen vaak ook nog veel, de eerste jaren. Mensen willen zelf ook nog iets kunnen betekenen, bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk of ergens een klus kunnen doen. We kijken samen met partners in stadsdeel West hoe we de acceptatie en bewustwording rondom dementie kunnen vergroten en hoe we kunnen toewerken naar een dementievriendelijke buurt. Daarbij houden we ook rekening met culturele verschillen; in elke cultuur wordt er weer anders tegen zorgen voor een naaste aangekeken. Je wil dat iedereen mee kan doen en niemand zich buitengesloten voelt.”

Marleen Enter

Mantelzorgondersteuning op recept
Een van de partners die regelmatig overleg heeft met Saskia en Marleen over de uitvoering van de plannen op het gebied van mantelzorg en dementie is Combiwel. Bij Combiwel Maatschappelijke Dienstverlening & De Geldcoach zijn 4 mantelzorgconsulenten actief in de 4 wijken van Amsterdam West. Daarnaast biedt Combiwel Buurtwerk activiteiten in de buurt aan voor zowel mantelzorgers als mensen met dementie. Combiwel doet veel om mantelzorgondersteuning onder de aandacht te brengen in Amsterdam-West. Een voorbeeld van een geslaagd project waar Combiwel veel werk voor heeft verzet is Welzijn op Recept, waarbij een huisarts een recept uit kan schrijven voor o.a. mantelzorgondersteuning. Marleen: “Welzijn op Recept bestaat al langer. Het gaat uit van het idee dat niet voor elk probleem waarmee iemand naar de huisarts komt medicatie uitgeschreven hoeft te worden. Soms is het beter om met iemand te kijken naar activiteiten in de buurt, voor sociale contacten of verlichting van de klachten. Een huisarts kan daar een arrangement voor uitschrijven. Recentelijk is daar ook mantelzorgondersteuning aan toegevoegd. Een grote plus, omdat niet iedereen zelf die weg weet te bewandelen. Het doel van deze vorm van doorverwijzen is om mantelzorgers sneller in beeld te krijgen en we zien in de praktijk dat dit ook werkt.”

De weg van informele naar formele zorg
Marleen: “De verbinding tussen zorg en welzijn wordt steeds belangrijker. Informele zorg- of welzijnspartijen hebben een signalerende functie: zij pikken snel op wanneer een buurtbewoner anders reageert dan ze van hem of haar gewend zijn. Het is belangrijk dat deze partijen dan vervolgens goed weten waar zij terecht kunnen als iemand professionele zorg nodig heeft.” Een goed voorbeeld van een informele zorgpartij is Stichting Aknarij West, die (mantelzorg)ondersteuning biedt aan met name vrouwen in West met een Noord-Afrikaanse achtergrond (zie elders in dit magazine het artikel over Stichting Aknarij, red.). Stichting Aknarij weet mensen te bereiken die bij de formele zorg buiten beeld blijven. Als het nodig is, kunnen de vrijwilligers van Stichting Aknarij de deelnemers van hun groepen warm overdragen naar één van de formele zorgpartijen in West.

Het bouwen van een netwerk
In coronatijd werd pijnlijk duidelijk hoe belangrijk het is om als buurtbewoner een netwerk om je heen te hebben. Formele zorg werd zoveel mogelijk afgeschaald, waardoor er een groter beroep werd gedaan op zowel mantelzorgers en informele zorg in de buurt. Maar wat als die niet in beeld zijn? Toenemende lichamelijke of geestelijke klachten blijven dan mogelijk onopgemerkt. Saskia: “In Amsterdam wonen relatief veel alleenstaande ouderen bij wie ook de diagnose dementie kan worden vastgesteld. Als zij hulpbehoevend worden, wil je dat zo snel mogelijk in beeld hebben om de juiste ondersteuning te kunnen bieden. Belangrijk in deze ondersteuning is de samenwerking tussen het informele netwerk rondom deze ouderen met de professionele zorg. In stadsdeel Centrum is hiervoor een proef gestart waarbij wordt gekeken hoe je dit met  hulp van informele netwerken kunt doen. Bij wie kunnen mensen terecht in de buurt? Zijn buren of andere naasten bereid om iets te doen? We breiden onze kennis steeds meer uit. De zorg kampt al een tijd met grote personeelstekorten, dat wordt de komende jaren alleen nog maar meer. De rol van informele netwerken wordt daardoor heel belangrijk, sterker nog: het wordt bittere noodzaak.”

De gemeente Amsterdam heeft veel voorzieningen voor mantelzorgers. Te denken valt aan tegemoetkoming in de kosten, parkeervergunningen en vergoeding van vervoer van en naar de behandelend arts. Een mantelzorgconsulent helpt u op weg bij de aanvraag hiervan. Daarnaast organiseert de mantelzorgconsulent trainingen en lotgenotengroepen ter ondersteuning van mantelzorgers. Neem contact op met één van onze mantelzorgconsulenten via mantelzorg@combiwel.nl of bel 06-13066148. Of kijk op www.mantelzorgamsterdam.nl voor meer informatie. 

Het waarderen van de mantelzorgers voor hun inzet vindt jaarlijks plaats op de Dag van de Mantelzorg (10 november) en tijdens de week van de jonge mantelzorger (1e week juni). Samen met de uitvoerende organisaties worden hiervoor passende activiteiten bedacht.