Combiwel MaDi/De Geldcoach wordt per 1 april Buurtteam Amsterdam : andere naam, zelfde hulp

Vanaf 1 april 2021 komt in iedere Amsterdamse buurt een buurtteam. Combiwel Maatschappelijke Dienstverlening en de Geldcoach gaat vanaf 1 april deel uitmaken van Buurtteam Amsterdam. Wat betekent dit voor u?

Wat een buurtteam is
Het buurtteam is een plek in de buurt waar u naar toe kunt met al uw vragen. En waar u kan binnenlopen, naartoe kan bellen of e-mailen. Bijvoorbeeld als u moeite heeft om rond te komen, andere mensen wil ontmoeten of problemen heeft door ziekte, een psychische aandoening of verslaving. Bij het buurtteam werken verschillende professionele hulpverleners. Samen met u kijken zij naar een oplossing die bij u past.

U kunt naar een buurtteam met al uw vragen over bijvoorbeeld:

  • zorg
  • geld
  • wonen
  • werk
  • meedoen
  • gezondheid
  • veiligheid

Buurtteam Amsterdam West
De buurtteams in West worden vanaf 1 april 2021 gevormd door Combiwel MaDi/De Geldcoach, HVO-Querido en De Regenboog Groep.

Wat betekent dit voor u?
Krijgt u op dit moment hulp van ons? Dan krijgt u straks hulp in het buurtteam. De hulp blijft hetzelfde, alleen de naam verandert.

Zo herkent u ons straks:

Website Buurtteam Amsterdam
Vanaf 1 april is er een website van Buurtteam Amsterdam. Op deze website leest u straks over wat een buurtteam doet en waar u uw buurtteam vindt.

Wilt u nu al meer weten?
Kijk dan op www.amsterdam.nl/buurtteams. Of neem contact op met uw begeleider. Hij of zij kan u meer vertellen over de buurtteams.

Avondklok en noodsituaties

Sinds zaterdag 23 januari jl. geldt er een avondklok tussen 21.00 en 04.30 uur. Hierop is een aantal uitzonderingen mogelijk, deze zijn weergegeven op www.rijksoverheid.nl. Voor ons werkveld is de uitzonderingsgrond “Noodsituatie” relevant. Te lezen valt dat een situatie van huiselijk geweld onder deze uitzonderingsgrond valt. Burgers hebben dan een geldige reden om buiten te zijn zonder in het bezit te zijn van een ingevuld formulier. Hier rijst de vraag of een situatie waarbij nog niet sprake is van huiselijk geweld, maar wel een kans op escalatie bestaat ook onder deze uitzonderingsgrond valt. Denk daarbij aan een gezin waar eerder huiselijk geweld heeft plaatsgevonden en waar nu wordt geadviseerd om buiten een rondje te lopen om af te koelen als de spanningen oplopen. Zie ook het nieuwsbericht van de gemeente Amsterdam: https://www.amsterdam.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/vluchten-huiselijk-geweld/

Van belang is het volgende: Wanneer iemand zich beroept op een noodsituatie in het gezin, is het aan de professionele inschatting van de politie om dat als zodanig vast te stellen. De politie weegt de noodzakelijkheid af tot de aangetroffen feitelijke situatie. Dit betekent dus in de praktijk dat Amsterdammers die zich op een noodsituatie beroepen, dit zullen moeten onderbouwen. De politie beoordeelt vervolgens per geval of de situatie geloofwaardig én urgent genoeg is. Bij misbruik van het beroep op een noodsituatie kan, net als aan andere burgers, een boete van € 95 opgelegd worden.

Natuurlijk is het van belang dat Amsterdammers op de hoogte zijn van het feit dat er in geval van een noodsituatie rekening wordt gehouden met het feit dat zij niet thuis konden blijven.

Tegelijkertijd is het van belang dat hier niet te lichtzinnig over gedacht wordt en/of dat er misbruik wordt gemaakt van deze uitzonderingsgrond.

Wij willen jullie vragen om dit in de communicatie aan jullie cliënten onder de aandacht te brengen.

Chatfunctie Blijfgroep

De Blijfgroep heeft een nieuwe chatfunctie. Op een laagdrempelige manier kunnen hulpzoekenden contact opnemen met de BLIJFgroep. De chat is iedere dag bereikbaar tussen 13.00 -15.00 uur. Zie hiervoor de bijgevoegde nieuwsbrief van de Blijfgroep. Hierin ook aandacht voor de lancering Drakentemmers door Karin Bloemen. Je kunt je opgeven voor de nieuwsbrief van de Blijfgroep via de link in de nieuwsbrief. Gedurende de periode dat de avondklok van kracht is (t/m 9 februari aanstaande), is de chatfunctie tijdelijk ook ’s avonds beschikbaar van ma t/m vr van 17-22 uur

Signalen HGKM?

In de media stond een aantal dagen geleden het bericht dat de kindertelefoon veel meer gesprekken over huiselijk geweld voert. We zijn benieuwd naar jullie ervaringen. Ontvangen jullie signalen van een toename van HGKM als gevolg van de voortdurende strenge maatregelen in verband met corona? Bijvoorbeeld signalen van overbelaste gezinnen omdat de kinderen nu al wekenlang thuis onderwijs moeten volgen.

Laatste tip is nog deze link:

https://wijzijnmind.nl/corona/nuttige-tips-in-coronatijd

Verwijzing naar welzijn op recept

Via Welzijn op Recept kunnen huisartsen Amsterdammers met psychosociale problemen verwijzen naar een welzijnscoach of maatschappelijk dienstverlener. Zo heeft de huisarts meer tijd om zich te richten op medische zaken. Wat zijn intussen de ervaringen hiermee? En wat heeft de cliënt eraan? Magdy (welzijnscoach), Peter (ervaringsdeskundige) en Kayin (ambulant hulpverlener) aan het woord.

Leven op een laag pitje

Ongeveer een kleine twee jaar geleden kwam Peter in contact met Magdy. “Ik had in het verleden allerlei banen”, vertelt Peter. “In mijn baan als nachtportier kreeg ik een burn out. Dat ging van kwaad tot erger. Op het laatst hing ik alleen nog maar thuis rond. Ik blowde meer dan goed voor me was. Ik heb psychologie gestudeerd, ik kon mijn eigen situatie dus wel verklaren. Maar intussen kabbelde mijn leven op een laag pitje door en veranderde er hoegenaamd niets. Ik had nog enige afleiding door mijn achtertuin, waar ik kippen houd. Een brief van het UWV voor een herkeuring was de druppel. Gelukkig hielp een kennis van me met een paar pittige brieven, en werd het besluit twee weken later vernietigd. Dat was het moment dat ik behoefte kreeg aan activiteiten.”

WegWijsSalon

De praktijkondersteuner bij de huisarts verwees Peter door naar het welzijnswerk. Zo kwam Magdy op zijn pad. “Hij had onmiddellijk tijd voor mij en bood een luisterend oor. Ik houd van koken, dus ik gaf aan dat ik wel bij wat kookprojecten wilde aanschuiven. Voor de WegWijsSalon maak ik nu iedere woensdag een lekkere lunch. Ik vind het een sport om dat met zo weinig mogelijk middelen te doen. Ik houd alle aanbiedingen in de gaten. Ik bak af en toe cake voor de huiskamer. Zo ben ik langzaam aan mij ervaringen uit de hospitality steeds meer gaan inzetten.”

Duidelijke ideeën

Via Welzijn op Recept en de koppeling met Maatschappelijk Werk kwam Kayin op zijn pad. “Ze hielp me om mijn leven weer te organiseren. Administratief was het bijvoorbeeld ook een rommeltje bij mij in huis.” Kayin hielp Peter om de boel weer op de rit te krijgen. “Als klankbord”, verduidelijkt Kayin, “en als stok achter de deur. Ik heb Peter bijvoorbeeld geholpen bij zijn administratie. We spraken veel over dagbesteding. Ik regelde hulp om hem te laten stoppen met blowen. Overigens had Peter zelf ook hele duidelijke ideeën over wat hij wilde. Hij heeft in anderhalf jaar tijd een enorme stap voorwaarts gemaakt.”

Advies

“Dat wil ik anderen wel geven!”, zegt Peter. “Zorg ervoor dat je niet in zo’n positie komt als waarin ik heb gezeten. Ook al gaat het even wat minder, hele kleine dingen kunnen soms het verschil maken in je leven. Blijf niet zitten, en zoek naar laagdrempelige hulp. Durf die stap over de drempel te maken!” Met Peter gaat het intussen goed. Door zijn werk voor de WegWijsSalon heeft hij nieuwe mensen leren kennen. En heeft hij zelf al wat buren kunnen helpen. Intussen is Peter ook lid van de huurderscommissie in de buurt.

Welzijn op recept

“Goed dat het er is”, vindt Magdy, “Voor genoeg mensen is het een mooie passende oplossing, dicht in de buurt. En het ontlast de huisarts en de praktijkondersteuner. Wij als welzijnscoaches kijken heel breed naar waar iemand behoefte aan heeft, en daar zoeken wij vervolgens de juiste expertise bij. Er is een enorm aanbod, en er zijn veel projecten, op allerlei terreinen. Zo kunnen we veel mensen echt verder helpen. Een prachtig voorbeeld vind ik Peter. Hij komt binnen als hulpvrager, maakt stappen, voelt zich beter en helpt nu mensen in de buurt met zijn verhaal om de drempel te verlagen.”

Schuld bij het CAK aflossen

Wat is er nodig om uit de wanbetalerregeling van het CAK te komen?

  1. Alleen de schuld bij het CAK aflossen
  2. Alleen de schuld bij de zorgverzekering aflossen.
  3. Zowel de schuld bij CAK als de Zorgverzekering moet afgelost zijn

Het juiste antwoord is antwoord 2; alleen de schuld bij de zorgverzekering aflossen. Hieronder wordt duidelijk uitgelicht hoe je van je wanbetalerregeling kan afkomen bij de CAK.

We komen nog regelmatig bewoners tegen die in de wanbetalers regeling zitten. Ze betalen dan een hogere premie voor hun zorgverzekering aan het CAK of CJIB. Het CAK houdt de premie in van het salaris of uitkering. Lukt dit niet? Dan ontvangt de bewoner een betaalverzoek van het CJIB. In veel gevallen zien we dat er ook een schuld ontstaat bij het CAK/CJIB. Dit komt doordat de bewoner de verhoogde premie niet kan betalen of simpel weg niet weet aan wie zij de premie moeten betalen; de zorgverzekeraar, CJIB of CAK?

Onlangs was ik in gesprek met een van onze bewoners. De bewoner had een schuld van 100 euro bij de zorgverzekeraar en een schuld van ruim 5000 euro bij het CAK. De schulden zijn van een aantal jaar geleden uit een periode dat de bewoner nog geen vaste baan had. Nu heeft zij wel een baan met een vast inkomen. Het CAK houdt de lopende premie maandelijks in op haar salaris inclusief aflossing dacht de bewoner. We hebben dit samen voor de zekerheid gecheckt. Helaas bleek dat slechts de lopende premie inclusief verhoging maandelijks ingehouden werd. Een misverstand die we vaak terug horen.  Maar wat is er nu dan voor nodig om uit de wanbetaler regeling te komen?

Door de vordering van 100 euro af te lossen bij de zorgverzekeraar zal de bewoner afgemeld worden bij het CAK en hoeft zij niet meer de verhoogde premie aan het CAK te betalen. Ze betaalt dan weer de normale premie aan de zorgverzekeraar zelf.

Het CAK stelt een eindafrekening op waarbij de vordering die bij het CAK is ontstaan volledig wordt kwijtgescholden. In bovenstaande situatie lost de bewoner dus 100 euro af aan de zorgverzekeraar en wordt de vordering van 5000 kwijtgescholden.

We komen regelmatig bewoners tegen die eerst de schuld bij het CAK aflossen in de hoop dat zij dan afgemeld worden bij het CAK, achteraf blijkt dit dan niet het geval te zijn en moet daarna nog de volledige vordering bij de zorgverzekering afgelost te zijn alvorens zij afgemeld worden bij het CAK

Je moet het wel willen

Deze keer laten we iemand aan het woord die zelf de kracht van Welzijn op Recept heeft ervaren: Lynn de Leon (64) uit Amsterdam. In dit artikel vertelt zij hoe haar zwarte, door rouw en verdriet getekende leven weer kleur kreeg en zinrijk werd door deze andere manier van verwijzen, waarvan zij zelf ambassadeur werd.

‘Ik ben alles kwijt, ik kan niet meer’, met dat inktzwarte gevoel kwam Lynn eind 2016 bij haar huisarts. In augustus was ze na 22,5 jaar trouwe dienst als teamleider bij Albert Heijn haar baan kwijtgeraakt en medio november overleed haar man, 1,5 maand nadat de diagnose longkanker was gesteld. De huisarts luisterde naar haar verhaal en verwees haar door naar de psycholoog. “Ik had zoveel vragen” en in de gesprekken met de psycholoog vond ze gaandeweg antwoorden daarop.

Toen het wat lichter werd, zei ze dat ze graag meer wilde en zo kwam ze bij Welzijn op Recept en werd doorverwezen naar Frances, welzijnscoach: “Zij heeft me meteen gebeld en voor de volgende dag een afspraak gemaakt.” In dat gesprek werd meteen duidelijk wat Lynn zo miste: sociale contacten. Op haar werk maakte ze met iedereen graag een praatje. Dus raadde Frances haar Koffiepraatjes aan, onder het genot van een kopje koffie en een koekje gezellig een praatje maken met bewoners van De Boeg en andere wijkbewoners. “Daar leer je veel en deel je verhalen.”

‘Als je niet alleen durft te gaan de eerste keer, ga ik met je mee’, had Frances aangeboden, maar dat bleek niet nodig. Toch was Lynn blij met het aanbod, met de aandacht. Het feit dat ze altijd bij Frances en haar collega welzijnscoach Wendy terecht kon, dat er iemand is buiten de familie, deed haar goed: “de welzijns-coaches helpen je te kiezen en na te denken, ze begeleiden en dwingen niet.”

Belang van taal

Maar alleen praten was niet voldoende, Lynn wilde nog beter  Nederlands leren, vooral de grammatica. Geboren op de Filipijnen  als Amerikaans staatsburger, was ze op haar 18e met een dansgezelschap naar Europa gekomen. In Amsterdam ontmoette ze een Italiaanse man. Ze trouwden en kregen een zoon en een dochter. Net als hij leerde ze zichzelf Nederlands en in het gezin werd, ook in het belang van de kinderen, altijd Nederlands gesproken. Dat ging prima, maar ze wilde af van de fouten die ze soms maakte.

Dus ging Lyn op Nederlandse conversatieles en twee keer per week naar Mixen voor Mokum, een taalmaatjesproject, waar ze ook haar vriendin warm voor wist te maken: “Het is belangrijk te weten wat je wil bereiken.”

Oppas oma

Naast de taal trok haar, vanuit het dansen van vroeger, ook het bewegen op muziek en een soort yoga. Ook aan de hersentraining en de Bingo eens per maand nam ze deel: “Alles wat ik kon doen om met mensen te praten, heb ik gepakt.” Bijna dagelijks was ze in het Huis van de Wijk Mansvelt en Huis van de Buurt De Boeg in Bos en Lommer. Vorig jaar kreeg ze een hartinfarct en is ze het toch rustiger aan gaan doen, al gaf ze gretig gehoor aan het advies van de psycholoog de cursus Omgaan met stress te gaan volgen. En toen haar zoon 6 maanden geleden een kindje kreeg, besloot ze elke woensdag oppas oma te zijn.

WoR-ambassadeur

Dankzij Welzijn op Recept staat Lynn weer positief in het leven, met meer zelfvertrouwen. De psycholoog en de welzijnscoaches hebben haar de weg daarnaartoe gewezen, activiteiten voorgesteld waar ze iets mee kon: “Ik heb nooit geweten dat er een buurthuis was met allemaal activiteiten.” Steeds benadrukt ze hoe belangrijk de eigen inzet van de cliënt daarbij is: “Welzijn op Recept is heel goed voor iedereen, maar je moet het wel wíllen.”

Met haar eigen positieve ervaring probeert ze nu ook anderen enthousiast te maken. Inmiddels heeft ze haar verhaal verteld voor een grote groep uit de eerstelijns gezondheidszorg en voor een groep business-mensen, …..als een ware WoR-ambassadeur.

Dag van de Mantelzorg

Op dinsdag 10 november is het weer de jaarlijkse Dag van de Mantelzorg. Stadsdeel West en de mantelzorgconsulenten van Combiwel willen graag ook dit jaar hun grote waardering uitspreken voor alles wat u doet als mantelzorger.

Helaas heeft COVID-19 roet in het eten gegooid van alle plannen die we hadden om ook dit jaar weer een leuke , gezellige en ontspannende dag voor mantelzorgers te organiseren. Maar uiteraard willen we de dag zeker niet ongemerkt voorbij laten gaan en u in elk geval een leuk geschenk aanbieden om onze waardering te tonen. U kunt dit geschenk bij ons ophalen op één van onderstaande locaties:

De Havelaar, Douwes Dekkerstraat 2
Dinsdag 10 november
13.00-17.00 uur

De Horizon, Hembrugstraat 156
Dinsdag 10 november
10.00-15.00 uur

Mansvelt, Karel Doormanstraat 125
Woensdag 11 november
12.30-16.30 uur

Uiteraard houden ons wij het bij het uitreiken van de verrassing aan de RIVM-richtlijnen rondom corona.

Indien het voor u lastig is langs te komen, als deze dag u niet schikt, of als u vanwege corona liever niet langskomt, geen probleem, laat het ons weten dan komen wij het geschenk bij u afleveren. Stuur een mail naar mantelzorg@combiwel.nl.

 

“Zorgen voor je naasten is in de Marokkaanse cultuur vanzelfsprekend.”

Toen zij zelf mantelzorger werd voor haar zieke man, merkte Saadia Charaf (43 jaar) dat er binnen de Marokkaanse cultuur nog een groot taboe rust op het vragen van hulp en ondersteuning. Nu wil zij met haar Stichting Aknarij West dit taboe doorbreken: “Ik wil laten zien dat je gewoon gebruik mag maken van de hulp die er is.”

Stichting Aknarij West biedt mantelzorgondersteuning, respijtzorg en activiteiten voor mantelzorgers  in Amsterdam-West. Ze richten zich op buurtbewoners in Bos & Lommer die door taalachterstand of lage opleiding veel thuis zitten en weinig contacten hebben buiten de familie. Saadia, voorzitter van Stichting Aknarij: “Jarenlang konden deze mensen zich redelijk redden, omdat hun kinderen veel hebben geholpen met het regelen van allerlei zaken. Als de kinderen een gezin stichten en buiten Amsterdam gaan wonen, kunnen zij hun ouders niet meer bij de dagelijkse bezigheden helpen. En dan vallen deze mensen in een gat.” Stichting Aknarij springt in dat gat door in de informele kring naar hulp te zoeken voor bijvoorbeeld boodschappen doen, meegaan naar de dokter om te vertalen of te helpen bij de administratie, samen een kopje koffie drinken en een praatje maken. Als er in de directe omgeving van een buurtbewoner niemand beschikbaar is, zet Stichting Aknarij een vrijwilliger in. Als er sprake is van mantelzorg, kan Stichting Aknarij ook hulp bieden. Bijvoorbeeld door respijtzorg in te zetten, waarbij een vrijwilliger bij het zieke familielid helpt, zodat de mantelzorger even de deur uit kan en kan ontspannen. Ook organiseert Stichting Aknarij informatiebijeenkomsten en activiteiten voor mantelzorgers.

Hulp uit de vertrouwde omgeving
De meeste vrouwen die bij Stichting Aknarij komen zijn hebben een Marokkaanse, Egyptische of Algerijnse achtergrond. Dat zij via Saadia hulp krijgen vanuit een informele, vertrouwde omgeving, werkt voor hen goed. Saadia heeft gemerkt dat zij het soms lastig vinden om professionele hulp te vragen als zij bijvoorbeeld voor een familielid zorgen: “Zorgen wordt als iets vanzelfsprekends gezien, je doet het gewoon. Toen ik net met mijn stichting begon, vertelde ik mijn verhaal aan een groep vrouwen. Mijn man was overleden en toen hij ziek was verzorgde ik hem, terwijl ik ook kleine kinderen had die naar school moesten. Ik had geen familie in de buurt wonen. Ik heb gelukkig hulp gehad van vriendinnen en buren, maar het was niet makkelijk. Toen ik mijn verhaal vertelde, viel iemand uit het publiek mij aan: ze vond dat ik niet mocht klagen, dat zorgen er nu eenmaal bij hoort. Terwijl ik juist wil laten zien: je mag gewoon gebruik maken van de hulp die er is en af en toe klagen mag ook. Ik probeer het bespreekbaar te maken, vooral als het gaat om langdurige zorg.”

Bruggetje naar formele zorg
Gelukkig is er in de 6 jaar dat Saadia bezig is met Stichting Aknarij al veel veranderd. Het begrip “mantelzorger” was toen niet bekend, nu praat iedereen erover. En mensen weten haar in ieder geval te vinden; zij horen via via van de activiteiten of kennen Saadia al uit de buurt. Als er professionele hulp nodig is, weet Saadia de juiste partijen te vinden in de buurt: “Ik heb een lijntje met Combiwel maatschappelijke dienstverlening en andere partijen die iets kunnen betekenen voor mantelzorgers. Als iemand het spannend vindt om zich aan te melden bij maatschappelijk werk, ga ik mee. Ik ben voor hen een vertrouwd gezicht, dan is de stap minder groot.” Stichting Aknarij bereikt een groep die normaliter bij formele zorgpartijen buiten beeld blijven. Saadia: “Zo vorm ik een bruggetje naar formele zorg.”

Samenwerking met andere (zorg)partijen
Saadia heeft een stevig netwerk in Amsterdam-West en werkt met haar stichting samen met veel informele en formele zorgpartijen, zoals Combiwel, Arkin, Markant, stichting Aminah, Productielab Amsterdam, Cliëntenbelang. Samen organiseren zij bijvoorbeeld informatiemarkten of inloopspreekuren. Een Mantelzorgplatform West (MPW) is in oprichting. Door samen op te trekken, bereiken ze een grotere groep mensen. Ook wordt het aanbod daar interessanter van. Zo organiseerde Stichting Aknarij vorig jaar met een aantal samenwerkingspartners een informatiemarkt over mantelzorg. Vanuit iedere invalshoek was er andere informatie te vinden.

Buurtcafé voor mensen met dementie
Stichting Aknarij is nu betrokken bij het opzetten van een buurtcafé voor mensen met dementie (en hun naasten) met een niet-westerse achtergrond. Het Alzheimercafé bestaat al enige tijd, maar dit sluit vaak niet aan bij mensen met een andere culturele achtergrond of met een taalachterstand. Drie jaar geleden ontstond de wens bij Saadia om ook deze doelgroep te bedienen, op een manier die hen wel aan zou spreken. Zij is toen met de gemeente Amsterdam in gesprek gegaan (met Saskia Grielen en Marleen Enter, zie interview elders in dit magazine, red.) over de mogelijkheden. Met een aantal partijen, waaronder Mantelzorgplatform West en Combiwel, gaat Stichting Aknarij hier nu passend aanbod voor ontwikkelen. Dit najaar vindt de eerste bijeenkomst plaats.

Dankbaar
Saadia krijgt veel positieve reacties uit de buurt over haar stichting: “Mensen zijn dankbaar, vinden het fijn dat ze ook af en toe even vrij zijn en niet altijd hoeven te zorgen. Er komen ook ouderen en mantelzorgers naar mijn groepen die geen hulp thuis nodig hebben, maar gewoon graag komen voor informatie, gezelligheid of ontspanning. Ik vind het mooi dat ik daar een bijdrage aan kan leveren.”

 

Stichting Aknarij West is gevestigd in de Mansveltschool op Karel Doormanstraat 125 in Amsterdam (Bos & Lommer). Voor meer informatie: www.aknarijwest.com.

“Je wil dat iedereen mee kan doen.”

Mantelzorgondersteuning op doktersrecept (via Welzijn op Recept), of het opzetten van een buurtcafé voor mensen met dementie en hun naasten. Zomaar twee projecten waarbij Saskia Grielen en Marleen Enter vanuit hun functie bij de gemeente Amsterdam betrokken zijn. Zij zijn medewerker beleidsrealisatie en hebben als aandachtsgebied mantelzorg en dementie. Een steeds groter wordende groep mensen met dementie vraagt om een andere aanpak: “Het draait de komende jaren vooral om de verbinding tussen zorg en welzijn.”

Als medewerker beleidsrealisatie zijn Saskia en Marleen er verantwoordelijk voor dat het gemaakte beleid van de gemeente wordt uitgevoerd door (zorg)partners in stadsdeel West. Zij bespreken de plannen met partijen die ondersteuning bieden op het gebied van mantelzorg en dementie. Het laatste jaar is dementie hoog op de agenda komen te staan in Amsterdam. Door de toenemende vergrijzing groeit deze groep en speelt dit onderwerp ook onder de bewoners met niet-westerse achtergrond.

Saskia Grielen

Langer thuis, meer zorg in de eigen omgeving
Er ligt een mooie taak om mantelzorgers de juiste steun te bieden en mensen met dementie te laten meedoen aan het leven in de buurt. Saskia: “Mensen blijven steeds langer thuis wonen, ook mensen waarbij dementie is vastgesteld. Gemiddeld zo’n 8 jaar na de diagnose. Ze komen niet of pas veel later in een verpleeghuis terecht. Dat betekent niet alleen een grotere belasting van de mantelzorger, maar ook dat de ondersteuning thuis of in de buurt geleverd moet worden. Daarnaast wil je dat mensen zo lang mogelijk mee kunnen doen in de maatschappij, dus ook de mensen met dementie. Het is belangrijk dat zij zich thuis voelen in de buurt en dat zij actief mee kunnen doen. Onderzoek heeft aangetoond dat de kwaliteit van leven enorm toeneemt als mensen actief bezig blijven. Mensen kunnen vaak ook nog veel, de eerste jaren. Mensen willen zelf ook nog iets kunnen betekenen, bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk of ergens een klus kunnen doen. We kijken samen met partners in stadsdeel West hoe we de acceptatie en bewustwording rondom dementie kunnen vergroten en hoe we kunnen toewerken naar een dementievriendelijke buurt. Daarbij houden we ook rekening met culturele verschillen; in elke cultuur wordt er weer anders tegen zorgen voor een naaste aangekeken. Je wil dat iedereen mee kan doen en niemand zich buitengesloten voelt.”

Marleen Enter

Mantelzorgondersteuning op recept
Een van de partners die regelmatig overleg heeft met Saskia en Marleen over de uitvoering van de plannen op het gebied van mantelzorg en dementie is Combiwel. Bij Combiwel Maatschappelijke Dienstverlening & De Geldcoach zijn 4 mantelzorgconsulenten actief in de 4 wijken van Amsterdam West. Daarnaast biedt Combiwel Buurtwerk activiteiten in de buurt aan voor zowel mantelzorgers als mensen met dementie. Combiwel doet veel om mantelzorgondersteuning onder de aandacht te brengen in Amsterdam-West. Een voorbeeld van een geslaagd project waar Combiwel veel werk voor heeft verzet is Welzijn op Recept, waarbij een huisarts een recept uit kan schrijven voor o.a. mantelzorgondersteuning. Marleen: “Welzijn op Recept bestaat al langer. Het gaat uit van het idee dat niet voor elk probleem waarmee iemand naar de huisarts komt medicatie uitgeschreven hoeft te worden. Soms is het beter om met iemand te kijken naar activiteiten in de buurt, voor sociale contacten of verlichting van de klachten. Een huisarts kan daar een arrangement voor uitschrijven. Recentelijk is daar ook mantelzorgondersteuning aan toegevoegd. Een grote plus, omdat niet iedereen zelf die weg weet te bewandelen. Het doel van deze vorm van doorverwijzen is om mantelzorgers sneller in beeld te krijgen en we zien in de praktijk dat dit ook werkt.”

De weg van informele naar formele zorg
Marleen: “De verbinding tussen zorg en welzijn wordt steeds belangrijker. Informele zorg- of welzijnspartijen hebben een signalerende functie: zij pikken snel op wanneer een buurtbewoner anders reageert dan ze van hem of haar gewend zijn. Het is belangrijk dat deze partijen dan vervolgens goed weten waar zij terecht kunnen als iemand professionele zorg nodig heeft.” Een goed voorbeeld van een informele zorgpartij is Stichting Aknarij West, die (mantelzorg)ondersteuning biedt aan met name vrouwen in West met een Noord-Afrikaanse achtergrond (zie elders in dit magazine het artikel over Stichting Aknarij, red.). Stichting Aknarij weet mensen te bereiken die bij de formele zorg buiten beeld blijven. Als het nodig is, kunnen de vrijwilligers van Stichting Aknarij de deelnemers van hun groepen warm overdragen naar één van de formele zorgpartijen in West.

Het bouwen van een netwerk
In coronatijd werd pijnlijk duidelijk hoe belangrijk het is om als buurtbewoner een netwerk om je heen te hebben. Formele zorg werd zoveel mogelijk afgeschaald, waardoor er een groter beroep werd gedaan op zowel mantelzorgers en informele zorg in de buurt. Maar wat als die niet in beeld zijn? Toenemende lichamelijke of geestelijke klachten blijven dan mogelijk onopgemerkt. Saskia: “In Amsterdam wonen relatief veel alleenstaande ouderen bij wie ook de diagnose dementie kan worden vastgesteld. Als zij hulpbehoevend worden, wil je dat zo snel mogelijk in beeld hebben om de juiste ondersteuning te kunnen bieden. Belangrijk in deze ondersteuning is de samenwerking tussen het informele netwerk rondom deze ouderen met de professionele zorg. In stadsdeel Centrum is hiervoor een proef gestart waarbij wordt gekeken hoe je dit met  hulp van informele netwerken kunt doen. Bij wie kunnen mensen terecht in de buurt? Zijn buren of andere naasten bereid om iets te doen? We breiden onze kennis steeds meer uit. De zorg kampt al een tijd met grote personeelstekorten, dat wordt de komende jaren alleen nog maar meer. De rol van informele netwerken wordt daardoor heel belangrijk, sterker nog: het wordt bittere noodzaak.”

De gemeente Amsterdam heeft veel voorzieningen voor mantelzorgers. Te denken valt aan tegemoetkoming in de kosten, parkeervergunningen en vergoeding van vervoer van en naar de behandelend arts. Een mantelzorgconsulent helpt u op weg bij de aanvraag hiervan. Daarnaast organiseert de mantelzorgconsulent trainingen en lotgenotengroepen ter ondersteuning van mantelzorgers. Neem contact op met één van onze mantelzorgconsulenten via mantelzorg@combiwel.nl of bel 06-13066148. Of kijk op www.mantelzorgamsterdam.nl voor meer informatie. 

Het waarderen van de mantelzorgers voor hun inzet vindt jaarlijks plaats op de Dag van de Mantelzorg (10 november) en tijdens de week van de jonge mantelzorger (1e week juni). Samen met de uitvoerende organisaties worden hiervoor passende activiteiten bedacht.  

 

 

“Mantelzorg is voor mij het verbinden van harten.”

Toen Willy (62 jaar) en haar man Franco in 2014 te horen kregen dat Franco kanker had, stond hun wereld op z’n kop. Ze stonden midden in het leven, hadden een eigen bedrijf in technisch onderhoud en hadden een actief sociaal leven. Er volgde een tijd van operaties, chemokuren en zorgen. “In het begin dachten we nog: dat varkentje gaan we wel even wassen.”

Franco werd in december 2014 geopereerd en in de zomer van 2015 was hij alweer volop aan het werk. De klus was geklaard, zo dachten Willy en Franco. Maar bij de nacontrole na de zomer bleek dat Franco veel uitzaaiingen had. Hij was uitbehandeld volgens de artsen. Ze hebben nog van alles geprobeerd: een HIPEC-procedure (waarbij de buik met chemo wordt gespoeld tijdens een operatie, red.), een second opinion in het VU, experimenten van de afdeling Farmacie (“wij noemden dat altijd de knutselafdeling”). Maar het mocht niet baten. In 2018 overleed hij aan de gevolgen van kanker.

Zorgen voor haar partner
Willy heeft de zorg voor haar man voor een groot deel op zich genomen tijdens zijn ziekte. Dat waren zowel dagelijkse dingen als wat zwaardere zorgtaken. Willy: “Ik hielp hem bij veel dagelijkse zorg. Alleen zijn wond verzorgen, dat kon ik niet. Het was een hele complexe wond. En zo is wijkverpleegkundige Claudia bij ons binnengekomen. Wij noemden haar “heilige Claudia”, wat een fijne meid was dat. Doordat zij vinger aan de pols hield, kon ik het volhouden.” Hun woonden al niet meer thuis, maar probeerden waar het kon nog te helpen. “Franco was in de nacht vaak onrustig. Dan werd ik wakker en dan was het bed leeg. Hij had pijn en wilde mij daar niet mee lastig vallen. Onze jongste zoon werkte in de horeca en aan het eind van zijn dienst appte hij Franco wel eens: ‘stukje wandelen, pap?’ En dan waren ze dus midden in de nacht even de hort op.” Onze oudste zoon was meer een gesprekspartner voor zijn vader. Willy en haar gezin waren heel hecht tijdens de ziekte van Franco. Altijd al eigenlijk, maar nu werd het nog duidelijker. Ze kwamen regelmatig thuis slapen om Willy support te geven. “Franco vroeg aan de jongens: ‘redt mam het nog?’ Want anders zou hij naar een hospice gaan, zei hij. Maar zover is het niet gekomen, ik heb hem tot het laatst verzorgd.”

Mantelzorger in hart en nieren
Zorgen is Willy met de paplepel ingegoten. Haar vader was vroeger al vrijwilliger bij Amnesty en Willy deed als jongedame vaak mee aan acties. “Omkijken naar een ander is je menselijke plicht, zo heb ik dat geleerd. Hoewel dat ook weer erg zwaar klinkt. Ik hoorde laatst iemand zeggen: zorgen is verbinden van harten. En ja, zo denk ik er ook over: je maakt echt verbinding met iemand.” Toen Franco ziek werd, was Willy ineens mantelzorger. “Maar wanneer ben je nu mantelzorger? Toen mijn jongste zoon jong was, heeft hij veel in het ziekenhuis gelegen, waardoor ik mijn leven helemaal moest omgooien. Maar ik heb nooit gedacht: ik ben mantelzorger. Ik was gewoon moeder. Ook bij Franco was het voor mij vanzelfsprekend dat ik hem zou verzorgen. Ik wilde ook heel veel zelf doen en dat kon ook, omdat ik thuis was. Was het zwaar? Zo denk je niet. Hij was een heel zelfstandig persoon, zodra het kon ging hij ook weer werken.” Doordat Willy eerder vrijwilligerswerk had gedaan via Combiwel, en ze uitkeek op Huis van de Buurt De Klinker, wist ze dat er bij Combiwel een mantelzorgconsulent werkte, Marloes Vermeulen. Ze kwam wel eens bij De Klinker en dan zei Marloes: “Als het je even te veel wordt, kom dan langs hè. Al is het maar voor een bak koffie.” Dat deed Willy. Toen Franco voor behandeling regelmatig naar het AVL ziekenhuis moest en geen vervoer had, wees Marloes haar op de mogelijkheid tot aanvullend vervoer. Hij werd dan door een speciaal busje opgehaald om naar het ziekenhuis te gaan. Willy heeft dat als heel waardevol ervaren. Het kunnen soms de kleine dingen zijn die verlichting geven.

Willy is nu alweer 2 jaar weduwe. De tijd na zijn dood was zwaar en er was allerlei papieren rompslomp, omdat het bedrijf van Franco stopgezet moest worden. Maar dat is niet waar Willy aan denkt als ze terugdenkt aan haar man. Haar man nam het leven zoals het kwam. Hij vond: het pad dat voor je ligt, dat bewandel je, ongeacht de consequenties. Hij deed alles op eigen wijze, liet zich niet in een keurslijf drukken. Franco kwam uit Guyana en was op zijn 17e naar Nederland gekomen met zijn broers en zussen. Hij had een enorme drive om iets van het leven te maken. Hij heeft een eigen bedrijf opgezet en was daarnaast muzikant (percussionist). Ze hadden veel verschillende vrienden en hadden een vrij leven. Willy voelde zich heerlijk daar heerlijk bij, toen ze salsales gaf en Franco haar op de conga’s begeleidde. Of dat hij opeens op een doordeweekse dag kon opbellen: heb je zin om naar het strand te gaan? Dan gingen ze vliegeren. Willy: “Ik realiseer me dat ik 42 jaar een verwend meisje ben geweest. Wij waren er onvoorwaardelijk voor elkaar. Dat mis ik erg, maar ik voel me ook gezegend dat ik zo veel liefde heb gekend.”

Willy heeft haar leven weer opgepakt. Zij doet vrijwilligerswerk voor Combiwel. “Ik heb van alles gedaan, van de Financiële Salon in de Koperen Knoop tot balie draaien in de Tagerijn. Nu bel ik voor Voor elkaar in West mensen die veel thuis zijn en behoefte hebben aan een praatje.” Ze zit ook in een rouwgroep met lotgenoten. Daar heeft ze een groepsapp mee. “Onze dag begint met de groepsapp. Dat is eigenlijk ook een soort vrijwilligerswerk, mensen doen graag hun verhaal. Je bent een luisterend oor en dat werkt altijd twee kanten op: je helpt iemand en zelf haal je er ook voldoening uit.”

Zorg voor haar ouders
Het zorgen gaat ondertussen gewoon door. Willy is nu mantelzorger voor haar vader, die dementie heeft, maar ze ervaart dat heel anders dan bij Franco: “Ik sta nu meer op afstand. De casemanager dementie regelt heel veel en mijn ouders wonen ook nog samen. Er is huishoudelijke hulp en mijn ouders hebben heel goed contact met de buren. Mijn zus en ik verdelen de andere taken, zoals de administratie of regelzaken. En ik probeer een beetje luchtigheid te brengen. Mijn moeder is moe, dat merk je. Met een beetje humor probeer ik het voor haar te relativeren, dat helpt. Ik kom er ongeveer 2 tot 3 keer per week. Het geeft een goed gevoel dat ik dat kan doen voor mijn ouders.”

Het verlies van Franco heeft Willy niet gebroken. “Nee, wij hebben altijd geleefd vanuit de gedachte ‘boem is ho’. Je kunt passief op een stoel gaan zitten en verdriet hebben, maar het leven is er om geleefd te worden. Je mag vallen, maar je staat weer op. Eerlijk gezegd dacht ik zo niet net na zijn overlijden hoor. Ik vond er geen bal aan in m’n eentje. En soms nog niet. Maar ik kan zeggen dat ik nu weer regelmatig plezier ervaar. En ik krijg veel steun van mijn omgeving. Dat is voor mij op dit moment voldoende.”

Wilt u ook weten welke ondersteuning u kunt krijgen als mantelzorger? Neem contact op met één van onze mantelzorgconsulenten via mantelzorg@combiwel.nl of bel 06-13066148. Of lees verder op onze website.  

 

“Ik vind het fijn om mensen te helpen.”

Een dame gehuld in lagen met kleding en een muts (zomer en winter) komt wekelijks even langs bij Huis van de Buurt De Boeg in Amsterdam-West om te internetten of voor een lekker bakkie koffie. Anja ten Boer maakt altijd even een praatje met haar. Anja (65 jaar) is al 8 jaar vrijwilliger bij De Boeg. Zij staat daar achter de bar of is gastvrouw om binnenlopend bezoek te woord te staan. “Ik laat ook een stukje van mezelf zien, dat vind ik belangrijk.”

“Ik behandel die vrouw niet anders dan een ander,” gaat Anja verder. “Ik vind dat iedereen recht heeft op aandacht. Zij komt niet voor niks regelmatig terug, zij vindt het fijn bij De Boeg.” Anja heeft zelf een bewogen leven gehad. Na de geboorte van haar dochter liep het even niet op rolletjes: ze heeft veel meegemaakt en door een ziekenhuisopname kreeg zij een delier met waanvoorstellingen. Ook heeft zij tot het einde voor haar vader gezorgd, een zware maar ook mooie tijd. “Dus als ik nu mensen spreek die met hun ziel onder hun arm lopen, zeg ik: ‘schat, ik weet precies waar je het over hebt.’ Gelukkig heb ik ook hele leuke dingen meegemaakt en kan ik inmiddels de negatieve dingen ook ombuigen tot iets positiefs. Dat probeer ik door te geven. Daar probeer ik mensen dan mee te helpen. Ik laat ook een stukje van mezelf zien, dat vind ik belangrijk.”

Liefde voor mensen
Anja houdt van mensen, daarom is ze vrijwilligerswerk gaan doen. Na de Toneelschool heeft ze veel in het theater gestaan en zelfs in films gespeeld. Als ze weinig werk had, werkte ze in de thuiszorg bij oudere mensen. Het contrast tussen deze twee werelden was groot: ze ontmoette chique mensen met de mooiste kleding, die in de duurste hotels verbleven, maar kwam in de thuiszorg bij kwetsbare ouderen, die ze waste onder de douche. De gemene deler was de liefde voor mensen, dat vond ze in beide werelden terug. Dus toen Anja ouder werd en ze de theaterwereld gedag zei, was het niet gek dat iemand uit haar omgeving haar tipte voor vrijwilligerswerk in De Boeg. “Het klinkt als een cliché, maar je krijgt er veel voor terug. Ik haal er zelf ook veel voldoening uit. Zo is er een vrouw die bij de dagopvang komt in De Boeg, daar heb ik echt een band mee. Ik gaf haar altijd even een knuffel. Of een oudere meneer die altijd speciaal voor mij langskwam om te praten over zijn problemen. Dat zijn bijzondere dingen. Maar ook het contact met collega-vrijwilligers, ik vind geniet daarvan.”

Bingo-middag
Anja vindt het ook leuk om iets extra’s te doen. Zo organiseert zij elke maand bij De Boeg een bingo voor ouderen, samen met een vriendin. “We zijn even gestopt tijdens de lockdown, maar mensen zijn blij dat we er weer zijn. Ze zeggen: wanneer is de volgende bingo weer? En ik bel ze ook op, dat het er weer is en of ze ook komen. We hebben ook echt mooie prijzen, dat vinden mijn vriendin en ik een sport op zich, om die te zoeken, we gaan de hele stad door. De mensen genieten zichtbaar, dat is echt leuk om te zien.”

Coronamaatregelen
Wat Anja jammer vindt, is dat dat door de coronamaatregelen veel niet mogelijk is op het moment en ook haar uren zijn gekort. “We zijn nu alleen van dinsdag tot en met donderdag open en er zijn allerlei regels waar iedereen zich aan moet houden. Het is rustig nu bij De Boeg, dat merk je echt. En dat vind ik jammer, want ik denk dat er best veel eenzaamheid is onder ouderen. En die durven nu misschien niet naar het koffie-uurtje te komen. Of ze weten niet eens dat het weer open is, hoewel we het wel promoten in de buurt.”

Dementerende ouderen
Anja vreest dat door corona mensen die beginnen te dementeren minder snel worden opgemerkt. “Dat zie je nu al gebeuren. Boven De Boeg wonen veel ouderen. Eerder hadden ze daar een gezamenlijke keuken waarin gekookt werd, maar die is nu dicht vanwege corona. Eerder letten de mensen meer op elkaar. Nu zie je dat sommige mensen een beetje verward naar buiten lopen en daar is heel weinig aandacht voor.” Via Combiwel heeft Anja een online cursus gevolgd over dementie (www.samendementievriendelijk.nl). Dat helpt om gedrag van mensen met (beginnende) dementie te begrijpen en het maakt het praten met ze ook makkelijker. “Ik vond het heel interessant wat ik daar geleerd heb. In de cursus kwam heel erg naar voren dat je mee moet gaan in het verhaal dat de mensen zelf in hun hoofd hebben. Het belangrijkste is dat ze zich op hun gemak voelen, dus je probeert ze gerust te stellen. Als je iemand een goed gevoel geeft, dan krijg ik zelf ook een goed gevoel dat ik de juiste manier heb gevonden om met diegene te communiceren. Is het een erg verward iemand, dan kan ik altijd naar de coördinator bij De Boeg toe gaan als ik niet weet hoe ik het verder moet aanpakken. Dat geeft een veilig gevoel.”

Advies aan anderen: word vrijwilliger!
Tegen anderen zou ze willen zeggen: “Als je een paar uurtjes over hebt en zelf ook een goed gevoel wil krijgen, zou je met ouderen moeten gaan werken. Die zouden er heel gelukkig van worden en je wordt er zelf ook gelukkig van. Oudere mensen hebben mooie verhalen te vertellen, ze hebben veel meegemaakt.”

Als ze zelf later hulp nodig heeft, hoopt Anja dat er ook mensen voor haal willen zorgen. “Mijn dochter zegt: mam, dan ben ik er voor je. En ook mijn kleindochter is gek op mij, die helpt mij dan ook. Dat is een fijn idee.”

Bent u ook vrijwilliger, betrokken bewoner of ondernemen in de buurt en wilt u meer weten en leren over dementie? Via www.samendementievriendelijk.nl kunt u gratis online trainingen volgen, die aansluiten op uw situatie. De trainingen zijn ontwikkeld door Alzheimer Nederland.